Kunstbijbel

De illustraties zijn afkomstig uit alle perioden van de kunstgeschiedenis. Het zijn vooral de verhalende teksten van de Bijbel die kunstenaars in beeld hebben gebracht. In de onderschriften bij de illustraties worden de titel en de maker van het kunstwerk genoemd, alsook de plaats waar het zich bevindt. De omslag toont een schilderij dat Vincent van Gogh van de zaaier maakte.

De afbeeldingen verwijzen naar liefde en huwelijk, geboorte en dood, naar lief en leed in het leven van mensen en hun families. De onderwerpen staan als titel boven de toelichting met een verwijzing naar de desbetreffende Bijbelplaats. De toelichtingen zijn bedoeld als aanwijzer bij het kijken naar de afbeeldingen en als ’blikopenener’ bij het lezen van de Bijbel. Dertig illustraties behoren bij het Oude Testament, dertig bij het Nieuwe Testament.

De eerste illustraties zijn bedoeld als een algemene inleiding. Begonnen wordt met Moeder en kind van Pieter Fransz. de Grebber (ca. 1625). Het betreft het tafereel van een moeder die uit de Bijbel leest, terwijl het kind aan haar borst ligt. De afbeelding kreeg de sprekende titel mee "Met de moedermelk ingezogen".

Afbeelding 3 is het bekende schilderij van K.J.C. Verlaan uit circa 1910 waarop een dienst van afgescheidenen in een woonkamer te zien is. Een voorganger verklaart het Woord voor een groep afgescheidenen. Het is naar een origineel uit 1884 van Hendrik Valkenburg. De titel bij dit kunstwerk luidt: "Ieder leest zijn eigen Bijbel".

Jan van Lier, die de kunstwerken voor de Kunstbijbel uitkoos en voorzag van een toelichting, noemt het opmerkelijk dat behalve de voorganger, die met de vinger op de Bijbel Gods Woord uitlegt, ook nog minstens vier Bijbelboeken te zien zijn. "Dit historisch portret van een afgescheiden groep kan worden gezien als beeld van ons omgaan met de Bijbel. We lezen de Bijbel op onze eigen manier. Bij hetzelfde verhaal vallen ons verschillende dingen op en kunnen we tot uiteenlopende interpretaties komen."

De vierde illustratie in de algemene inleiding is de Lezende oude vrouw van Gerard Dou (ca. 1630-1635), met als opschrift "Een boek voor jong en oud". De oude vrouw leest uit Lukas 19 de geschiedenis van Zachéüs, de tollenaar. De rimpels van haar handen en gezicht tekenen een leven vol werken en zorgen. "In haar soms moeizaam bestaan bood het verhaal telkens opnieuw troost. Het verhaal van Zachéüs leert dat God juist bij 'kleine mensen' thuis is", aldus Van Lier.

De Kunstbijbel biedt een breed scala aan kunstwerken. Het gaat om schilderijen van onder anderen Rembrandt, Govaert Flinck, Hendrik ter Brugghen, Dante Gabriel Rosetti, Johannes Vermeer, El Greco en tal van andere (on)bekende meesters uit de middeleeuwen en de renaissance. Behalve schilderijen zijn er tekeningen, etsen, afbeeldingen van gebrandschilderde ramen (waaronder verschillende van Chagall), fresco’s, wandschilderingen (een synagoge in Damascus) en illustraties uit perikopen- en getijdenboeken.

Bij "De sprekende Jozef en de vrouw van Potifar" van Guercino (1649) staat als actuele titel "Ongewenste intimiteit op het werk". Het gebrandschilderde raam van Gérard Garouste in de Notre Dame te Parijs (1997) dat Tamar met ring, snoer en staf van Juda afbeeldt, kreeg als opschrift mee "Vrouwenlist tegen mannenmacht". De illustratie van Gustave Doré Hagar en Ismaël door Abraham weggezonden(1866) is weergegeven met De verstoten vrouw en haar kind. Overigens was ook de Statenbijbel in zekere zin een kunstbijbel, als we de editie met de

Het lijkt nog niet op te kunnen bij de KBS, want op 24 oktober presenteert zij een nieuwe kunstbijbel, getiteld De Testamenten, een gezamenlijke uitgave van de KBS en de Vlaamse Bijbelstichting. Deze kunstbijbel bevat hoogtepunten van Bijbelse vertelkunst en poëzie in de Willibrordvertaling van 1995, met reproducties van tachtig nieuwe schilderijen die de Vlaamse kunstenaar Jan Vanriet speciaal voor deze uitgave heeft gemaakt.